Uyarı Levhaları Standartları Nelerdir?

uyarı levhaları

Uyarı levhaları standartları ile ilgili internet ortamında arama yaptığınızda çok fazla kaynağa rastlamak mümkün değil. Bu nedenle, Uyarı Levhaları Merkezi olarak uyarı levhaları standartları hakkında, faydalı olacağını düşündüğümüz bir yazı kaleme aldık.

Bu yazımızda uyarı levhalarını tanımlayan ISO standartlarından bahsedip özet bilgiler vermeye çalışacağız…

Uyarı Levhaları Mevzuatı ile Uyarı Levhalarında Standart

Bilindiği üzere ülkemizde uyarı levhaları ile ilgili başvurabileceğimiz mevzuat Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği‘ dir. Yönetmeliğin içeriğine baktığınızda “standart” kelimesine rastlamanız mümkün değil. Çünkü yönetmelik içerisinde uyarı levhalarından bahsederken standart konusuna hiç değinilmemiş. Fakat yönetmeliğin ekine baktığınızda, yönetmelik ekindeki piktogramlar aslında ISO‘ nun (Uluslararası Standart Organizasyonu) birazdan ayrıntılı olarak bahsedeceğimiz standardında tanımlanan piktogramlar. Aslında yönetmelik tamamen standarda göre hazırlanmış fakat standarttan bahsedilmiyor.

uyarı levhaları piktogramları, uyarı levhası piktogram
ISO 7010 standardına ait piktogramların bir bölümü

Yukarıda da görüldüğü gibi uyarı levhalarının tasarımı için kullanılan piktogramların tasarımları, belli tasarım kriterlerine uyularak oluşturulmuş ve kullanıma sunulmuş durumda. Biz de uyarı levhalarımızı tasarlarken, ISO’ nun kütüphanesinde bulunan piktogramları kullanıyoruz ve çok ihtiyaç olmadığı sürece özel tasarım kullanma yoluna gitmiyoruz. Piktogram kullanımı konusunda, standarttan ayrılmama konusunun önemini resmî Facebook ve Instagram hesaplarımızdan mümkün olduğunca anlatmaya çalışıyoruz.

Dilerseniz, “uyarı levhalarının tasarımında hangi standartlar dikkate alınıyor?”, “hangi standardı nerede kullanmamız gerekiyor?” bunları açıklamaya başlayalım.

Uyarı Levhası Standartları

Pek çok alanda olduğu gibi uyarı levhalarının tasarımında da uluslararası standartlar mevcut. Standardizasyonun en büyük katkısı; dünya genelinde ortak hareket etme sonucunu doğurması! Yani, “sigara içmek yasaktır” uyarı levhasını ele alalım. Dünyanın neresinde görürsek görelim, anlamının “sigara içmek yasaktır” olduğunu biliriz. Belli tasarım farkları olsa da genel olarak birbirine yakın çizimlerdir ve verilmek istenen mesajı veya uyarıyı büyük oranda anlarsınız. Ya da sekizgen “DUR” veya “STOP” levhası. Dünyanın her yerinde verilmek istenen mesaj açıktır. Dur, bekle, hareket etme vb. İşte bu bilinirliği veya anlaşılır olmayı sağlayan husus standarttır. Peki bu standartlar hangileri;

TS EN ISO 7010:2012
Grafik semboller – Güvenlik renkleri ve güvenlik işaretleri -Tescil edilmiş güvenlik işaretleri

ISO 3864-1
Grafik semboller – Emniyet ile ilgili renk ve işaretler – bölüm 1: İş yerleri ve halka açık alanlardaki emniyet işaretleri için tasarım prensipleri

TS ISO 3864-2
Grafik semboller – Emniyet ile ilgili renk ve işaretler -Bölüm 2: Mamul emniyet etiketleri için tasarım prensipleri

TS ISO 3864-3
Grafik semboller – Emniyet ile ilgili renkler ve işaretler – Bölüm 3: Emniyet işaretlerinde kullanılan grafik semboller için tasarım prensipleri

TS ISO 3864-4
Grafik semboller – Emniyet ile ilgili renkler ve işaretler – Bölüm 4: Emniyet işareti malzemelerinin kolorimetrik ve fotometrik özellikleri

İlgili standartlar oldukça uzun ve fazlaca detay içeriyor. Biz, uzun ve karmaşık bilgiler vermek yerine, kısa ve özet bilgiler vermeyi tercih ediyoruz. Bu bilgiler; standartların uyarı levhaları açısından önemini ve uyarı levhası seçiminde nelere dikkat edilmesi gerektiği yönündeki bilgileri kapsayacak.

TS EN ISO 7010:2012
Grafik semboller – Güvenlik renkleri ve güvenlik işaretleri -Tescil edilmiş güvenlik işaretleri

ISO 7010 için, uyarı levhalarının başlangıç noktası demek oldukça yerinde olur. Çünkü uyarı levhası, öncelikle piktogram (işaret) sonrasında ise metindir. Piktogram tasarımını belirleyen ise ISO 7010′ dur. ISO 7010 standardı içerisinde emredici, yasaklayıcı, uyarıcı, acil durum ve yangın levhalarının piktogramları tanımlanmıştır. Söz konusu uyarı işaretleri (piktogram), zaman içerisinde yeni ortaya çıkan ihtiyaç türlerine uygun olarak sürekli güncellenmektedir. Özetleyecek olursak “ISO 7010 eşittir piktogram”…

ISO 3864-1
Grafik semboller – Emniyet ile ilgili renk ve işaretler – bölüm 1: İş yerleri ve halka açık alanlardaki emniyet işaretleri için tasarım prensipleri

ISO 3864-1 standardı, bir bütün olarak uyarı levhası tasarımı (piktogram+uyarı metni) esaslarının açıklandığı standarttır. Kısaca açıklamak gerekirse; farklı piktogram türlerinin (yasaklayıcı, emredici, yangın, acil durum, uyarıcı) renkleri, boyutları, kenar boşlukları gibi bilgilerle birlikte açıklayıcı metinlerin zemin renginin ne olması gerektiği, karşıt rengin nasıl seçilmesi gerektiği gibi bilgiler bu standart içerisinde verilmiştir.

Çok merak edilen bir konu olan “uyarı levhalarının ölçüleri” konusuna açıklık getiren bilgiler de bu standart içerisinde yer almaktadır. “Emniyet işaretlerinin boyutları ve gözlem mesafesi arasındaki ilişki” başlıklı bölümde açıklanan hesaplama yöntemiyle boyutların mesafe ile ilişkisinin formülasyonu açıklanmıştır. Önemle belirtmek isteriz ki sahada uygulanması oldukça zor ve pratik olmadığına inandığımız bir metod! Bu konuya, önümüzdeki günlerde özel bir makale ile yeniden ve daha detaylı bir şekilde değineceğiz…

ISO 3864-2
Grafik semboller – Emniyet ile ilgili renk ve işaretler -Bölüm 2: Mamul emniyet etiketleri için tasarım prensipleri

Bu standart, makineler üzerinde görmeye alışık olduğumuz uyarı etiketlerinin tasarım esaslarını belirleyen standarttır. Dikkat ettiyseniz uyarı levhalarından değil de uyarı etiketlerinden bahsediyoruz. Uyarı etiketleri, yapışkanlı folyo yani sticker malzemeden üretildiği için uyarı etiketi olarak adlandırılıyor. Bir fark da uyarı levhalarına göre daha küçük boyutlarda olmaları.

ISO 3864-2 standardı aynı zamanda ANSI Z535 standardı ile çok benzer. Bir kaç farklılık dışında neredeyse aynı tasarım kurallarını işaret eden standartlar. ANSI (American National Standards Institute-Amerikan Ulusal Standartlar Enstitüsü) Z535 standardı ile ISO 3864 arasındaki en önemli fark; Amerika ve Avustralya’ da, sadece uyarı etiketleri değil uyarı levhalarının da bu standarda göre tasarlanıyor olmasıdır.

Özet bilgiler vermeye çalıştık fakat sizin de gördüğünüz makalemiz oldukça uzadı. Kalan diğer iki standart, uyarı levhalarını kullanacak olanlardan ziyade tasarımını yapacak olanları çok daha fazla ilgilendiriyor. Önümüzdeki günlerde, bu standartlar hakkında da özet bilgilendirmelerde bulunmak isteriz.

Ümit ediyoruz ki makalemiz, vakit ayırmanıza değmiştir. Kazasız günler dileriz…

Bir cevap yazın

Web sitemizde size en iyi deneyimi sunabilmemiz için çerezleri kullanıyoruz. Bu siteyi kullanmaya devam ederseniz, bunu kabul ettiğinizi varsayarız.